Ten artykuł czytasz w ramach bezpłatnego limitu

W październiku zeszłego roku wojewoda śląski poinformował władze Cieszyna o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie pamiątkowej tablicy wiszącej na murze ratusza, przywołując przepis art. 5a ust. 1 ustawy z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, obiektów urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki. Wojewoda wystąpił też do Instytutu Pamięci Narodowej do Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Warszawie z prośbą o wydanie opinii. 

Dekomunizacja pomnika? Mieszkańcy i burmistrz mówią, że na to nie pozwolą

Tablicę trzeba zdjąć

Zapadła decyzja, że tablica ma zostać usunięta. - Jak informuje tablica, Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski został nadany Cieszynowi w 35. rocznicę wyzwolenia, co należy odnieść do umieszczonej daty 3 maja 1980 r. Zatem rzeczone „wyzwolenie” należy odnieść do wkroczenia Armii Czerwonej do Cieszyna, co miało miejsce 3 maja 1945 r. Użycie w tym wypadku słowa „wyzwolenie” jest doskonałym przykładem stosowanego w PRL swoistego języka, który pewnym słowom w ramach szerszych komunikatów nadawał stosowne znaczenia - można przeczytać w uzasadnieniu.

Jest tam także informacja, że w PRL konsekwentnie utrzymywano mit „wyzwolenia”, które należało postrzegać jedynie pozytywnie, ale „obecnie jest znana skala zbrodni żołnierzy Armii Czerwonej, którzy obok walki z Niemcami mieli także na swoich rękach krew bezbronnej ludności cywilnej, współdziałanie z organami bezpieczeństwa ZSRS w eksterminacji żołnierzy Armii Krajowej i innych formacji niepodległościowych, grabież mienia, nieuzasadnione niszczenie zabudowań. Po zakończeniu II wojny światowej pozostałe na terenie Polski jednostki sił zbrojnych ZSRS jako Północna Grupa Wojsk, stanowiły oczywisty symbol podporządkowania Polski Rosji Sowieckiej, będącej de facto siłami okupacyjnymi”.

Depozyt w Muzeum Śląska Cieszyńskiego

W uzasadnieniu przeczytać można także, że Rada Państwa, która nadała miastu Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski, była drugim naczelnym organem władzy państwowej PRL, ponosi pełną odpowiedzialność za późniejsze działania instytucji państwowych wymierzone we własnych obywateli.

- W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że omawiana tablica poprzez upamiętnienie uchwały Rady Państwa związanej z 35. rocznicą wkroczenia wojsk Armii Czerwonej do Cieszyna odwołuje się do organizacji, wydarzenia i daty symbolizujących represyjny, autorytarny i niesuwerenny system władzy w Polsce w latach 1944-1989, co za tym idzie - nie spełnia ona warunków, o których mowa w art. 5a ust. 1 ustawy o zakazie propagowania komunizmu i podlega usunięciu - czytamy w uzasadnieniu.

Tablica wraz dokumentacją opisującą jej historię trafiła w poniedziałek jako depozyt do Muzeum Śląska Cieszyńskiego. 

Artykuł otwarty w ramach bezpłatnego limitu

Wypróbuj prenumeratę cyfrową Wyborczej

Nieograniczony dostęp do serwisów informacyjnych, biznesowych,
lokalnych i wszystkich magazynów Wyborczej.